Steeds vaker wordt de vraag gesteld: "waar ben ik als gebouwbeheerder verantwoordelijk voor" en "Wat moet ik doen om mij in te dekken tegen aansprakelijkheid.
Kan ik de 10 Europese aanbevelingen voor de verbetering van de veiligheid van bestaande liften nog even uitstellen of loop ik dan een risico. Ik wil wel graag rustig slapen. En hoe zit het met dat Convenant gevelonderhoud. En misschien is er nog wel meer regelgeving waar ik het bestaan niet van ken."
Leven deze vragen ook bij u, dan geeft dit stukje misschien enige duidelijkheid. Geen juristentaal, dat moet u van mij niet verwachten, want ik ben geen jurist. Ik kan wel proberen u in begrijpelijk Nederlands een uitleg te geven.

Nederlandse wetten basis
Iedere Nederlander wordt geacht de wet te kennen. De grote lijnen kennen we allemaal. Vrijheid is de basis, maar de vrijheid van de één mag niet ten koste gaan van vrijheid of veiligheid van de ander. Daarom zijn er allerlei regels vastgelegd in Wetten, Besluiten, beleidsregels en aanbeveling.
We weten allemaal wel iets van voor beheerders belangrijke regels rond bouw en beheer zoals bijvoorbeeld het Bouwbesluit en de arbo Wet. Het bouwbesluit regelt dat er veilig en goed gebouwd wordt. In allerlei normen wordt dat nader gespecificeerd.
U ziet dat vast wel eens in bijvoorbeeld bestekken. Vanuit de arbo Wet wordt aangegeven dat veiligheid, gezondheid en welzijn op de werkplek gewaarborgd moeten zijn. Dat kan door te zorgen of te laten zorgen voor een veilige werkplek, veilig gereedschap, en goed opgeleide mensen.

In grote lijnen zijn voor u als gebouwbeheerder dus de volgende zaken van belang:

1. is het gebouw dat ik beheer gebouwd conform de wettelijke regels
2. houd ik het in die staat
3. zorg ik dat iedereen veilig in dat gebouw kan vertoeven

Lukt dat, dan bent u al heel goed op weg. Wat dan wel wat lastiger is, is het feit dat het veiligheidsbesef in de samenleving toeneemt. Wat vroeger veilig was wordt nu niet altijd meer als veilig aangemerkt. Een auto uit de zestiger jaren vonden we toen veilig, maar nu absoluut niet meer. Dat kan ook spelen in het gebouw dat u beheert.
U moet daarom als "goed huisvader" waken over veiligheid, gezondheid en welzijn van hen die aan uw zorg toevertrouwd zijn. Dat kan tot gevolg hebben dat u een bestaand gebouw veiliger moet maken voor hen die er werken. Tijdelijk voor onderhoud bijvoorbeeld, of permanent.

Aansprakelijkheidswetgeving
Het Nederlandse recht kent voor gebouwen de zgn. "risico-aansprakelijkheid".
D.w.z. dat eigenaren van gebouwen aansprakelijk zijn voor de schade die door een gebrek van een gebouw wordt veroorzaakt. Onder "gebouw" vallen ook "bestanddelen" van een gebouw zoals liften of gevelonderhoudsinstallaties.
Er is sprake van een gebrek indien het gebouw en/of de bestanddelen niet voldoen aan de eisen die men daaraan heden ten dagen mag stellen. Hierbij is enige nadere uitleg nodig. Gebouwen, en de erin opgenomen installaties moeten in ieder geval voldoen aan de Nederlandse Wetten en Besluiten. (b.v. Wet op gevaarlijke werktuigen en Bouwbesluit)

Tevens moet er sprake zijn van, zoals dat in juridische termen heet, "goed huisvaderschap". Dat wil zeggen dat de eigenaar ervoor moet zorgen dat gebouw en installaties in overeenstemming zijn met het algemeen maatschappelijk aanvaard veiligheidsniveau. Dit niveau kan op een bepaald moment afwijken van het wettelijk niveau. Als bijvoorbeeld 80 % van de Nederlandse gebouwbeheerders de "10 Europese aanbevelingen voor de verbetering van de veiligheid van bestaande liften" heeft gerealiseerd.
Dan kun je zeggen dat dit een maatschappelijk aanvaard veiligheidsniveau is. Realiseer je dit niveau dan niet dan is er geen sprake van "goed huisvaderschap" en is de kans groot dat bij een aansprakelijkheidsstelling de rechter de eiser in het gelijk zal stellen.

Niet alleen bezoeker moet veilig zijn; ook iemand die werkzaamheden uitvoert
Naast het verzorgen van een veilige omgeving voor iedereen die in een gebouw aanwezig is, is het ook belangrijk dat er voor diegenen die onderhoudswerkzaamheden verrichten dat veilig kunnen doen. Voor de veilige werksituatie van de glazenwasser geldt Convenant Gevelonderhoud. Dit vloeit voort uit de arbo wet en heeft, door de publicatie in de Staatscourant, een wettelijke status.
Nieuwe gebouwen altijd en bestaande gebouwen voor 2013 moeten onderhouden kunnen worden volgens de bepalingen uit Document Gevelonderhoud. Voor de veiligheid van Electrische installaties biedt de NEN 3140 houvast vanuit de arbo wet en over legionella is ook het nodige bekend.

Veilig werken op hoogte is inmiddels een item dat ook steeds nadrukkelijker om een invulling vraagt. Direct aangestuurd vanuit Arbo wet en indirect via AI 15 "Veilig werken op daken".
Overigens is er in dat geval nog niet direct sprake van een maatschappelijke aanvaarding.

Samenvattend
Voor u is in het kader van aansprakelijkheid belangrijk dat te doen wat wettelijk is voorgeschreven en wat maatschappelijk aanvaard is.
Dat gaat niet allemaal in één keer. Daarom is het in ieder geval belangrijk te (laten) inventariseren waar u staat en waar nog acties nodig zijn. Dat kan via een gebouw Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E). Vanuit deze basis Risico Inventarisatie en Evaluatie kunt u komen tot een plan van aanpak, budgettering en prioriteitstelling. Van daaruit kunnen de aanpassingen gerealiseerd worden.

Verzeker u ervan dat degene die de RI&E uitvoert voldoende breed georiënteerd en deskundig is. Zodat u niet de verkeerde zaken, of te veel of te weinig uit laat voeren. Als u over het oplossen van de knelpunten uit de RI&E zelf geen besluit kunt nemen, dan is het belangrijk dit terug te koppelen binnen uw organisatie of aan uw opdrachtgever.
Soms kun je zelf niets doen, maar je moet wel de primair verantwoordelijke op zijn verantwoordelijkheid gewezen hebben. Leg dat schriftelijk vast, dan heeft u iets op papier waarmee u, als er iets zou gebeuren, kunt laten zien dat u uw verantwoordelijkheid serieus genomen heeft.